Tueuropa

Szczyrk: Informacje Podstawowe o Szczyrku

powrót do strony głównej

Klikla słow o Szczyrku

Na mapie Europy Szczyrk byłby małym punkcikiem leżącym w pobliżu przecięcia południka 19 stopni długości geograficznej
wschodniej i równoleżnika 49 stopni 31 minut szerokości geograficznej północnej. Na tej mapie Szczyrk nie jest jednak
zaznaczony. Dopiero na bardziej szczegółowych mapach możemy odnaleźć miasteczko Szczyrk w paśmie Beskidu Śląskiego
na jego północno-wschodnim krańcu w odległości 15 km od powiatowego miasta Bielska-Białej
(do 31 grudnia 1998 r. było ono stolicąwojewództwa bielskiego istniejącego od 1975 r.).

Jak informuje mała tabliczka przy wjeździe do Szczyrku, leży on w strefie przygranicznej.
Najbliżej położonym punktem granicy polsko-czeskiej jest leżący w odległości ok. 17 km (licząc w linii prostej)
w kierunku południowo-zachodnim szczyt Wielkiej Czantorii.

Administracyjny obszar Szczyrku wraz z przysiółkami:
- Dunacie,
- Czyrna,
- Salmopol i Biła

obejmuje powierzchnię 3907 ha (39 km2) i rozciąga się 5,5 km w kierunku wschód - zachód oraz 4,5 km w kierunku
północ - południe. Obszar ten położony jest na wysokości od 460 m n.p.m. do 600 m n.p.m., a pojedyncze polany
i zabudowania znajdują się nawet na wysokości ok. 900 m n.p.m.

Szczyrk zajmuje górny odcinek doliny Żylicy od bramy utworzonej przez Skalite i Magurę aż po Przełęcz Salmopolską.
Obszar miasteczka kształtem swym przypomina dość regularny prostokąt, w którego wierzchołkach leżą szczyty:
- Malinowska Skała,
- Grabowa,
- Klimczok i Skalite.

Granice Szczyrku biegnągłównie grzbietami górskimi. Od strony północnej otaczają miasteczko:
- Magura (1095),
- Klimczok (1117),
- Trzy Kopce (1080).

Od Trzech Kopców grzbiet opada stromo ku Przełęczy Karkoszczonka (736) i dalej na południe wznosi się łagodnie
na Beskidek (850), po czym kieruje się na południowy zachód przez stromy stok Hyrcy (Beskid Węgierski - 929),
Kotarz (974) i Grabową (907) aż do drugiej ważnej przełęczy - Przełęczy Salmopolskiej (916).
W pobliżu przełęczy stoi wysoki, biały krzyż, od którego bierze nazwę cały teren przylegający do łączącej Szczyrk
z Wisłą Przełęczy Salmopolskiej. Od przełęczy granica Szczyrku biegnie na południowy wschód grzbietem Malinowa (1095),
pod którego szczytem jest największa ze szczyrkowskich jaskiń. Kolejnym szczytem jest Malinowska Skała (1152),
od której granica biegnie skręcającym na północny wschód grzbietem utworzonym przez Małe Skrzyczne (1201)
i najwyższy szczyt Beskidu Śląskiego - Skrzyczne (1257).

Od szczytu Skrzycznego grzbiet opada stromo prawie w kierunku północnym aż do kończącego całe pasmo szczytu
Skalite (864), przed którym leży obniżenie zwane Siodło (746). Pomiędzy Skalitem i oddalonym w linii prostej
o ok. 2,5 km szczytem Magury w naturalnym obniżeniu przebiega dolina Żylicy, przez którą prowadzą dwie drogi
dojazdowe do Szczyrku od Bielska i Żywca: stara austriacka - dziś ul. Graniczna oraz "nowa" powiatowa droga
Bielsko - Szczyrk, która od tzw. Kolana w Buczkowicach biegnie równolegle do koryta Żylicy aż do połączenia
ze starą drogąpoprzez most na Skalitem. Na stokach wyżej wymienionych szczytów górskich opadających w kierunku
Żylicy i jej dopływów leży ponad 90% terytorium Szczyrku.

Poza obszar doliny wychodząniewielkie enklawy: jedna nad Meszną, druga pod Skalitem w kierunku ku Godziszce.
Osiącałego terenu Szczyrku jest górny bieg Żylicy wraz z jej źródłami. Do Żylicy wpadająjej dopływy, wokół których
rozciągająsię mniejsze doliny, z których większe to: Biła, Dunacie, Czyma, Malinów. Większe dopływy i małe cieki
wodne zasilają Zylicę, która obecnie wpada do Jeziora Żywieckiego (niegdyś wprost do Soły).

W okresie wiosennych roztopów i ulewnych deszczów, zarówno sama Źylica jak i jej dopływy stwarzały w przeszłości
i stwarzająnadal poważne zagrożenie powodziowe. Do niedawna Szczyrk był jednym z 18 miast byłego województwa bielskiego (do 31 grudnia 1998 r.).

Obecnie wchodzi wraz z 9 gminami w skład ziemskiego powiatu bielskiego, który administracyjnie należy
od 1 stycznia 1999 r. do województwa śląskiego. Graniczy na niewielkim północno-zachodnim odcinku
ze stolicąpowiatu, od północy z gminą Wilkowice, od wschodu z gminą Buczkowice oraz gminą Lipowa (powiat żywiecki),
od południa z miastem Wisła (powiat Cieszyn), zaś od południowego zachodu z gminą Brenna (powiat cieszyński).